Rozdział III

Życie liturgiczne w parafii

 

Zasady ogólne

35. W liturgii pod osłoną znaków Duch Święty uobecnia dzieło naszego zbawienia. Dar zbawczego uświęcenia w liturgii przyjmujemy w postawie wdzięczności i uwielbienia.
Liturgia jest szczytem działalności Kościoła i zarazem źródłem jego mocy (KL 10). Żadna wspólnota Kościoła, również parafialna, nie może żyć bez liturgii. Dotyczy to zwłaszcza celebrowania Eucharystii i świętowania niedzieli (dnia Pańskiego) oraz innych uroczystości. Z Eucharystii wypływają lub do niej prowadzą „pozostałe sakramenty, jak i wszystkie kościelne posługi i dzieła apostolstwa. W Najświętszej Eucharystii zawiera się bowiem całe duchowe dobro Kościoła, to znaczy sam Chrystus, nasza Pascha” (DP 5; por. KKK 1324-1325; Mane nobiscum Domine, 14-17).

36. Synod zobowiązuje wszystkich duszpasterzy i wiernych do stałego rozwoju i pogłębiania życia liturgicznego w parafii, a przede wszystkim życia sakramentalnego z niedzielną Eucharystią na pierwszym miejscu. Za ważną należy uznać również troskę o stałą formację liturgiczną diecezjan, a w szczególności osób pełniących posługi liturgiczne. W pracy formacyjnej bardzo pomocne są posoborowe dokumenty liturgiczne oraz ogólne wprowadzenia do ksiąg liturgicznych.

37. Prawo kierowania sprawami liturgii należy wyłącznie do władzy Kościoła. Przysługuje ono, zgodnie z prawem, Stolicy Apostolskiej oraz biskupowi diecezjalnemu. Dlatego nikomu, nawet kapłanowi, nie wolno niczego ujmować, dodawać ani zmieniać w liturgii na własną rękę (KL 22).

38. W diecezji sprawami liturgii kieruje Biskup Opolski, a pomaga mu w tym Diecezjalna Komisja ds. Liturgii i Muzyki Kościelnej, która wypełnia swoje zadania zgodnie z własnym statutem. Z okazji wizytacji kanonicznej lub w uzasadnionych przypadkach komisja może sprawdzać jakość celebrowanej liturgii w parafii.
Parafia jest przede wszystkim po to, aby wierni mogli w niej rozwijać swoje życie sakramentalne, a zwłaszcza gromadzić się na niedzielnej celebracji Eucharystii. Dlatego podstawowym zadaniem duszpasterzy jest wychowywanie i wprowadzanie ludu chrześcijańskiego do pełnego i owocnego uczestnictwa w życiu liturgicznym, szczególnie zaś w niedzielnej Eucharystii (KKK 2179).
Za kształt liturgii i jakość jej celebracji odpowiada w parafii proboszcz i jego wikariusze; proboszcz też czuwa nad tym, aby do liturgii parafialnej nie wkradły się jakieś nadużycia lub niestosowności (KPK, kan. 528 § 2).

39. Zgromadzony na celebracji liturgicznej Kościół wypełnia mocą Ducha Świętego kapłańską funkcję Chrystusa. Każdy zatem ochrzczony ma prawo i obowiązek do pełnego, świadomego i czynnego udziału w obrzędach liturgicznych (KL 14).
W zgromadzeniu liturgicznym obowiązuje podział funkcji, dlatego wszyscy – czy to duchowni, czy świeccy – „winni wykonywać tylko to wszystko, co do nich należy” (OWMR 91). Oprócz osób duchownych (biskup, prezbiter, diakon), spełniających funkcję liturgiczną na mocy sakramentu święceń (OWMR 92-94), również osoby świeckie (nadzwyczajni szafarze Eucharystii, ministranci, lektorzy, komentatorzy, psałterzyści, muzycy, kantorzy i członkowie zespołów śpiewaczych, zakrystianin, zbierający ofiary, utrzymujący porządek) spełniają prawdziwą posługę liturgiczną.
Synod zaleca, aby osoby wypełniające powyższe posługi tworzyły parafialne zespoły liturgiczne. Zespół taki wymaga stałej formacji liturgicznej.
 
40. Każdą celebrację liturgiczną należy starannie przygotować przy zgodnym współudziale wszystkich zainteresowanych oraz zgodnie z księgami liturgicznymi. Zadanie to należy przede wszystkim do duszpasterzy i parafialnego zespołu liturgicznego. „Kapłanowi zaś przewodniczącemu celebracji przysługuje zawsze prawo decydowania o tym, co należy do jego zadań” (OWMR 111; KPK, kan. 899).

41. W parafii należy troszczyć się o stałą grupę młodzieży i dorosłych, którzy po kursie lektorskim będą mogli wypełniać posługę lektora podczas liturgii. W uzasadnionych przypadkach do sporadycznego pełnienia posługi lektora mogą być wyznaczani inni mężczyźni lub kobiety; posługę taką mogą wykonywać bez stroju liturgicznego.

42. Synod zobowiązuje proboszczów, aby w każdej parafii ustanowieni zostali nadzwyczajni szafarze Komunii św., którzy będą pomagali w rozdawaniu jej w czasie Mszy św. oraz będą zanosili Komunię św. chorym w każdą niedzielę i święto (Sakramenty chorych, s. 43, nr 52; Mane nobiscum Domine, 30; Instrukcja synodalna dotycząca nadzwyczajnych szafarzy Komunii świętej – Aneks 19).

43. Zachęca się również parafie, w których zachodzi taka potrzeba, aby rozważyły możliwość wprowadzenia posługi stałego diakona. Kandydaci do tej posługi, również żonaci, muszą jednak spełniać warunki określone w prawie kościelnym.

44. Synod postanawia, aby przy każdym kościele parafialnym i filialnym istniały zespoły ministrantów. Duszpasterz powinien troszczyć się o stałą ich formację liturgiczną i moralną. Duszpasterstwo ministrantów powinno mieć charakter parafialny oraz ponadparafialny. Ministranci posługują przy ołtarzu ubrani w odpowiedni strój liturgiczny. Oprócz czarnej sutanny i komży, może to być również, zgodnie z diecezjalną tradycją, sutanna i kołnierz w kolorze liturgii danego dnia oraz komeżka.
Jeśli zachodzi taka potrzeba, posługę ministranta mogą pełnić także dziewczęta, jednak zaleca się, aby je angażować do posług muzycznych (schola, psałterzystka, kantorka) i lektorskich (czytanie słowa Bożego, komentarz, podawanie wezwań modlitwy wiernych). Posługują one ubrane w strój liturgiczny zgodny z diecezjalną tradycją.

SAKRAMENTY ŚWIĘTE

45. Sprawowanie sakramentów świętych jest czynnością Chrystusa i Kościoła, dlatego są one znakami i środkami, przez które wyraża się i umacnia wiara, dokonuje się uświęcenie człowieka i oddawany jest kult Bogu (KL 59). Szafarze sakramentów i przyjmujący je wierni winni być dobrze przygotowani i celebrować je w sposób określony w przepisach prawa i w posoborowych księgach liturgicznych.

1. Chrzest

46. Miejscem właściwym udzielania sakramentu chrztu dzieciom jest parafia zamieszkania rodziców. Na chrzest w innej parafii, jeśli istnieje słuszna przyczyna, należy uzyskać zgodę proboszcza parafii zamieszkania rodziców (KPK, kan. 857).

47. Obowiązkiem duszpasterza jest poznanie sytuacji duchowej rodzin dzieci zgłoszonych do chrztu. Duszpasterz powinien zatroszczyć się o pogłębienie wiary rodziców dzieci i ich chrzestnych przez zorganizowanie specjalnej katechezy przygotowującej ich do sprawowania tego sakramentu (KPK, kan. 851, 2). W diecezji opolskiej istnieje obowiązek uczestnictwa rodziców dziecka i chrzestnych przynajmniej w jednej nauce przedchrzcielnej. W większych parafiach powinien być ustalony i ogłoszony stały termin i godzina takiej nauki.

48. Zwyczajnym szafarzem chrztu jest biskup, kapłan i diakon. W niebezpieczeństwie śmierci może udzielić tego sakramentu każdy człowiek mający właściwą intencję. Należy zadbać o to, aby wierni dobrze znali sposób udzielania tego sakramentu (KPK, kan. 861). W takim przypadku można posłużyć się tekstami podanymi w diecezjalnym modlitewniku Droga do nieba.

49. Jeżeli rodzice dziecka są obojętni religijnie albo żyją w związku niesakramentalnym, to podstawą udzielania chrztu musi być uzasadniona nadzieja, że dziecko zostanie wychowane po katolicku (KPK, kan. 868). W takim przypadku przed chrztem proboszcz powinien przeprowadzić rozmowę z rodzicami oraz kandydatami na chrzestnych, którzy powinni być praktykującymi katolikami. Proboszcz wyraża zgodę na chrzest po przyjęciu od rodziców dziecka i chrzestnych poręczenia na piśmie.

50. Zgodnie z przepisami prawa kanonicznego funkcję chrzestnego mogą pełnić jedynie osoby, które ukończyły 16. rok życia oraz przyjęły sakrament bierzmowania i żyją zgodnie z wiarą Kościoła. Do proboszcza należy sprawdzenie, czy kandydat na chrzestnego spełnia wymagane warunki do pełnienia tej funkcji (KPK, kan. 874).
W dniu sprawowania chrztu dziecka rodzice (jeśli mogą) i chrzestni powinni przyjąć Komunię św., a przedtem przystąpić do sakramentu pokuty i pojednania.

51. Chrzest dzieci należy sprawować nad chrzcielnicą, zasadniczo w Wigilię Paschalną lub w niedzielę podczas Mszy św. W każdej parafii należy ustalić i podać do publicznej wiadomości terminy sprawowania chrztu dzieci (Obrzędy chrztu dzieci, nr 9).

52. Duszpasterze powinni pouczać wiernych o chrześcijańskim sensie imienia i obchodzeniu imienin, jako dnia przypominającego przyjęcie chrztu oraz opiekę świętego Patrona. Należy podtrzymać diecezjalny zwyczaj obchodzenia pierwszej rocznicy przyjęcia chrztu, połączonej ze specjalnym błogosławieństwem dzieci (Agenda, s. 313).

53. Dzieci, które ukończyły 7. rok życia, przed dopuszczeniem do chrztu powinny przejść okres dłuższego przygotowania, czyli katechumenat. Przygotowanie obejmuje katechezę na temat podstawowych prawd wiary i obrzędu liturgicznego. Przed chrztem osób, które nie ukończyły 14. roku życia, należy uzyskać pisemną zgodę rodziców lub opiekunów (Obrzędy chrześcijańskiego wtajemniczenia dorosłych, s. 141-143).

54. Przygotowanie dorosłych do chrztu zasadniczo odbywa się w rejonowym ośrodku katechumenalnym lub w parafii zamieszkania. Katechumenat dorosłych obejmuje także przygotowanie do bierzmowania i Eucharystii (Obrzędy chrześcijańskiego wtajemniczenia dorosłych, s. 19-40). Katechumenat dorosłych powinien trwać przynajmniej jeden rok.
Biskup Opolski, po zasięgnięciu opinii dziekana rejonowego, w jednej centralnie położonej parafii rejonu duszpasterskiego powołuje Rejonowy Ośrodek Katechumenalny, w którym ma się odbywać przygotowanie dorosłych do sakramentów wtajemniczenia chrześcijańskiego: chrztu, bierzmowania i Eucharystii. W ośrodku tym mogą odbywać się również nauki przedmałżeńskie (II SP, Liturgia, 108).

55. Chrzest zapisuje się w księdze ochrzczonych, opierając się na cywilnym akcie urodzenia. Dokonywanie zmian w księdze ochrzczonych wymaga uprzedniej zgody Kurii Diecezjalnej w Opolu (KPK, kan. 877-878).

2. Bierzmowanie

56. Miejscem sprawowania sakramentu bierzmowania jest z zasady własna parafia lub jedna z parafii dekanatu. Kandydat do bierzmowania powinien wcześniej uczestniczyć w sakramentalnym życiu Kościoła, nauczaniu religii w szkole i parafialnym przygotowaniu do przyjęcia tego sakramentu (Obrzędy bierzmowania, nr 12).

57. Bierzmowania zasadniczo udziela się młodzieży w III klasie gimnazjum. Przygotowanie do tego sakramentu winno pogłębić świadomość przynależności i odpowiedzialności za Kościół. Zachęca się, aby kandydaci do bierzmowania odbyli pielgrzymkę do kościoła katedralnego oraz poznali istniejące w diecezji struktury organizacyjne, a w miejscowej parafii stowarzyszenia, wspólnoty i ruchy apostolskie.

58. Osoby, które nie przystąpiły do bierzmowania we właściwym czasie, należy włączyć do zwykłego przygotowania parafialnego (starsza młodzież) albo skierować na przygotowanie do Rejonowego Ośrodka Katechumenalnego. Te osoby przyjmują sakrament bierzmowania najczęściej w katedrze opolskiej w jednym z najdogodniejszych terminów, którymi każdego roku są: III niedziela Adwentu, III niedziela Wielkiego Postu, niedziela Zesłania Ducha Świętego oraz trzecia niedziela we wrześniu. Dokładne daty tych dni podaje w swoim dodatku Kalendarz liturgiczny Diecezji Opolskiej.

59. Przygotowanie dorosłych kandydatów do bierzmowania powinno trwać przynajmniej dwa do trzech miesięcy. W miarę możności należy je związać z rokiem liturgicznym (okres Adwentu, Wielkiego Postu, wielkanocny). Przygotowanie powinno składać się z około sześciu katechez i indywidualnej rozmowy duszpasterskiej z kandydatem. W razie potrzeby można połączyć przygotowanie do bierzmowania z bezpośrednim przygotowaniem do małżeństwa. W takich sytuacjach należy zadbać o gruntowną katechezę uzupełniającą braki w zakresie formacji religijnej (Obrzędy bierzmowania, nr 12).

60. Przy bierzmowaniu zaleca się pozostawienie imienia patrona ze chrztu dla podkreślenia kontynuacji wtajemniczenia chrześcijańskiego. Kandydat może jednak wybrać sobie nowe imię, zwłaszcza gdy imię chrzcielne nie figuruje wśród świętych i błogosławionych Kościoła.

61. Kandydat wybiera także świadka bierzmowania, którym z zasady powinien być chrzestny lub chrzestna. Funkcję tę mogą wypełnić rodzice bierzmowanego lub inna osoba, która powinna być odpowiednio dojrzała do wypełnienia tego zadania, a ponadto przyjęła już sakramenty wtajemniczenia chrześcijańskiego oraz prowadzi przykładne życie (KPK, kan. 893).

62. Sprawowanie sakramentu bierzmowania powinno odbywać się podczas Mszy św., z udziałem duchowieństwa, rodzin kandydatów wspólnoty parafialnej. Należy dobrze przygotować program tej uroczystości w parafii i nadać uroczysty charakter obrzędom liturgicznym. Grupy bierzmowanych nie powinny być zbyt liczne. Kandydaci, ich rodzice i świadkowie powinni przystąpić do sakramentu pokuty i przyjąć Komunię św. podczas Mszy św., w której udzielany będzie sakrament bierzmowania.

63. Udzielenie sakramentu bierzmowania należy odnotować w księdze bierzmowanych parafii zamieszkania bierzmowanych, należy ponadto powiadomić o tym fakcie parafię chrztu bierzmowanego (KPK, kan. 895).

64. Zachęca się duszpasterzy do organizowania odpowiednich form upamiętnienia przyjęcia sakramentu bierzmowania przez urządzanie nabożeństw dziękczynnych, zwłaszcza w rocznice bierzmowania, a także poprzez obdarowywanie bierzmowanych religijnymi pamiątkami, np. krzyżem, Pismem Świętym, modlitewnikiem Droga do nieba lub podobnymi.

3. Najświętsza Eucharystia

65. Celebrowanie Mszy św. jako czynność Chrystusa i Kościoła stanowi szczyt i źródło całego chrześcijańskiego życia. W czynności tej osiąga szczyt działanie, przez które Bóg w Chrystusie uświęca świat, oraz kult, jaki ludzie oddają Ojcu, wielbiąc Go przez Chrystusa w Duchu Świętym. Wszystkie ponadto czyny chrześcijańskiego życia wiążą się ze sprawowaniem Eucharystii i do niej zmierzają (OWMR 16; Ecclesia de Eucharistia, 21-22).

66. Uwzględniając naturę każdego zgromadzenia liturgicznego, poleca się duszpasterzom takie przygotowanie i pokierowanie czynnością liturgiczną, aby prowadziła wiernych do świadomego, czynnego i owocnego uczestnictwa w Eucharystii. Wierni na mocy chrztu są do takiego uczestnictwa uprawnieni i zobowiązani (OWMR 18). Podczas Mszy św. wierni mają dziękować Bogu za zbawcze dzieło Chrystusa, składać Bogu przez ręce kapłana i razem z nim niepokalaną Hostię, uczyć się ofiarowania samych siebie przez głęboką pobożność i miłość wobec braci. Podczas sprawowania Eucharystii powinni wystrzegać się indywidualizmu i podziałów. Wspólnotowy i czynny udział wyrażają wierni przez słuchanie słowa Bożego, udział w modlitwach i śpiewie, wspólne przystępowanie do stołu Pańskiego, zachowywanie chwil milczenia oraz wykonywanie tych samych gestów i postaw ciała (OWMR 95; Ecclesia de Eucharistia, 52).

67. Zaleca się, aby wszyscy pobożnie i godnie przygotowali się do sprawowania Mszy św. przez zachowanie milczenia w kościele, w zakrystii i innych pomieszczeniach przed rozpoczęciem celebracji. Milczenie należy również zachować w odpowiednim czasie podczas samej liturgii (OWMR 45).

68. Eucharystię należy celebrować w miejscu świętym. Z ważnych powodów duszpasterskich, za zgodą Biskupa Diecezjalnego, wolno odprawiać Mszę św. również poza kościołem, ale powinno to być miejsce odpowiednie (OWMR 288-290; KPK, kan. 932).

69. Synod zaleca usilnie, aby każdy kapłan, o ile nie zachodzi poważna przeszkoda, codziennie celebrował Mszę św. (KPK, kan. 904). Ze względów duszpasterskich i gdy brakuje kapłanów Biskup Diecezjalny zezwala na binację lub trynację Mszy św. w przypadkach określonych w specjalnym rozporządzeniu (Aneks 7).
 Kapłan celebrujący więcej niż raz w ciągu dnia może zatrzymać dla siebie tylko jedno stypendium mszalne, z wyjątkiem Bożego Narodzenia (25 grudnia). Pozostałe stypendia kapłan przekazuje do Kurii Diecezjalnej w Opolu na specjalny fundusz, który Biskup Opolski przeznacza na cele diecezjalne. Wicedziekan raz w miesiącu zobowiązany jest zebrać od proboszczów powyższe ofiary stypendialne i przekazać je do Kurii.

70. Wiernych należy wychowywać do zachowania zwyczaju zamawiania Mszy św. w intencji żywych i zmarłych członków rodziny i przyjaciół. Synod przypomina, że ustalanie „stawek”, a tym bardziej domaganie się nadmiernych „ofiar”, jest niedopuszczalne. Jednocześnie zachęca wszystkich wiernych do wielkoduszności i ofiarności. Wierni są zobowiązani w miarę swoich możliwości dbać o materialne potrzeby Kościoła. Należy jednak wyjaśniać znaczenie składanych ofiar oraz informować o przeznaczeniu ofiar: na potrzeby parafii, dzieła apostolskie i wspieranie potrzebujących (piąte przykazanie kościelne).
Proboszcz parafii obowiązany jest celebrować jedną Mszę św. za powierzony sobie lud we wszystkie niedziele roku oraz w święta nakazane we własnej diecezji (KPK, kan. 534).

71. Bez słusznej i uzasadnionej przyczyny kapłan nie powinien sprawować ofiary eucharystycznej bez udziału w niej choćby jednego wiernego (KPK, kan. 906). Kapłan nie powinien opuszczać należytego przygotowania się przez modlitwę do sprawowania Eucharystii, a po jej zakończeniu złożenia Bogu podziękowania (KPK, kan. 909).

72. Każdy kapłan winien pamiętać, że jest sługą świętej liturgii, dlatego jako przewodniczący zgromadzenia liturgicznego powinien w sposób godny i pobożny celebrować Mszę św. Mszał rzymski przewiduje możliwość różnych przystosowań przez celebransa, które polegają na doborze odpowiednich obrzędów, tekstów, zachęt i gestów. Nie wolno jednak kapłanowi na własną rękę w celebracji Mszy św. niczego dodawać, opuszczać ani zmieniać (OWMR 24; KL 22).

73. Przy większej liczbie kapłanów zaleca się Msze św. koncelebrowane. Główny celebrans przewodniczy koncelebrze ubrany w przepisane szaty liturgiczne i ornat, natomiast kapłani koncelebrujący zasadniczo ubierają tylko albę i stułę (OWMR 209).

Niedzielna Eucharystia

74. Synod zaleca, aby duszpasterze zwracali szczególną uwagę na motywację w realizowaniu niedzielnego obowiązku udziału w Eucharystii. Oprócz argumentacji nakazowej należy wychowywać także do motywacji teologiczno-egzystencjalnej. Uczestnictwo w niedzielnej Eucharystii, sformułowane jako obowiązek w pierwszym przykazaniu kościelnym, wynika z wiary w Zmartwychwstanie Chrystusa i stanowi konsekwencję wszczepienia w Niego przez sakrament chrztu, a także wyraża komunię kościelną oraz jest zaszczytnym prawem każdego chrześcijanina (KKK 2042; II SP, Liturgia Kościoła, 86).

75. Czas na wypełnienie niedzielnego obowiązku rozpoczyna się już wieczorem w sobotę lub w dniu poprzedzającym święto nakazane. Msze św. od około godz. 16.00 należy celebrować według formularza niedzielnego lub świątecznego (KPK, kan. 1248; Aneks 11).
Sprawowanie Mszy św. w niedziele i święta nakazane powinno mieć charakter uroczysty. W związku z tym duszpasterze powinni zatroszczyć się o przygotowanie odpowiednich osób świeckich w parafii, które mogłyby pełnić właściwe im funkcje liturgiczne (por. OWMR 98-110). Msza św. powinna być celebrowana w stałych godzinach, tak w niedziele i święta, jak i w dzień powszedni. W niedziele i święta godziny rozpoczęcia Mszy św. należy wyznaczyć w odstępach przynajmniej półtorej godziny. Przy wejściu na plac kościelny lub obok samego kościoła powinna znajdować się tablica informująca o godzinach celebrowania Mszy św. (II SP, Liturgia Kościoła, 98).

76. W nauczaniu i wychowaniu w ramach życia parafialnego centralną rolę odgrywa niedzielna Eucharystia. Zadaniem duszpasterza w parafii jest kształtowanie tej świadomości wśród parafian. Wysiłki duszpasterza powinny znajdować odbicie w rodzinnym pielęgnowaniu tradycji wspólnego udziału w niedzielnej Mszy św. Praktyka pokazuje, że wspólny udział dzieci z rodzicami we Mszy św. parafialnej sprzyja lepszemu przeżywaniu Eucharystii.
77. Podstawowym sposobem nauczania we wspólnocie parafialnej jest głoszona w czasie Eucharystii homilia. Treściowo homilie powinny koncentrować się na przekazie słowa Bożego zawartego w Piśmie Świętym, a przeczytanego w czasie liturgii mszalnej. W homilii należy wykorzystać egzegezę tekstu biblijnego oraz uwzględnić bogatą i wielowiekową tradycję Kościoła.
Treść kazań można wzbogacić przez wyjście naprzeciw współczesnej nauce. Przedmiotem homilii mogą też być kwestie społeczne, w których należy wyjaśniać nauczanie Kościoła. W poruszaniu spraw politycznych duszpasterze powinni zachować wielką ostrożność. Kazania upolitycznione, podobne do wiecowych przemówień polityków, przynoszą więcej zła niż pożytku w życiu parafialnym. W treści kazań korzystna jest różnorodność tematyczna, która uwzględniałaby adresatów (dorosłych, młodzież, dzieci).

78. Pod względem formy najbardziej akceptowane jest mówienie naturalne i przyjazne w odniesieniu do słuchacza. Ułatwia to nawiązanie kontaktu z wiernymi, zwłaszcza dziećmi. Mankamentami homilii są częste powtórzenia i nieład myślowy, styl efekciarski, przerost formy nad treścią, niewyraźna artykulacja. To ostatnie jest dokuczliwe zwłaszcza dla osób w starszym wieku lub gorzej słyszących. Na zakończenie homilii zaleca się chwilę ciszy.

79. Homilia obowiązuje we wszystkich Mszach św. z udziałem wiernych w niedziele i święta nakazane oraz we Mszach św. obrzędowych. Zaleca się homilie w dni powszednie Adwentu, Wielkiego Postu i okresu wielkanocnego. Homilię winien z zasady głosić kapłan celebrujący. Może ją zlecić kapłanowi koncelebrującemu, diakonowi, kapłanowi uczestniczącemu w celebrze, ale nigdy osobie świeckiej (OWMR 66; KPK, kan. 766).

80. Celebrujący Eucharystię powinien zadbać o zachowanie równowagi czasowej pomiędzy liturgią słowa a liturgią eucharystyczną. Synod stwierdza, iż jednym z poważniejszych mankamentów homilii są ich nadmierne rozmiary czasowe, dlatego usilnie zaleca się, aby niedzielne homilie mszalne w zasadzie trwały od 10 do 15 minut. Bardzo krótkie, zaledwie kilkuzdaniowe, powinno być również wprowadzenie na początku liturgii oraz końcowe ogłoszenia parafialne.

Msze św. w dni powszednie

81. Duszpasterze powinni zachęcać wiernych do uczestnictwa we Mszy św. w dni powszednie, szczególnie w okresie Adwentu i Wielkiego Postu. W dni powszednie raz w tygodniu należy celebrować Mszę św. szkolną, a przynajmniej raz w miesiącu Mszę św. dla młodzieży.

Służba ołtarza

82. Do poprawnego celebrowania Mszy św. wymagana jest odpowiednio przygotowana służba ołtarza. Na podstawie obowiązujących przepisów wykonywanie czytań mszalnych nie należy do celebransa, ale do lektora, natomiast psalm responsoryjny wykonuje psałterzysta, a aklamację przed Ewangelią – kantor. Synod poleca, aby w każdej parafii ustanowić odpowiednio przygotowanych lektorów i kantorów (por. OWMR 57-62).

83. Wezwania modlitwy wiernych powinien wygłaszać diakon, kantor, lektor lub inny wyznaczony wierny świecki, a nie sam kapłan, którego zadaniem jest rozpoczęcie i zakończenie tej modlitwy. Wezwania powinny być przygotowane i z zasady nie powinno być ich więcej niż sześć (por. OWMR 71).

Przyjmowanie Komunii św.

84. Zgodnie z obowiązującymi przepisami liturgicznymi Synod przypomina i zaleca, aby podczas każdej Mszy św. z udziałem wiernych zawsze konsekrować odpowiednią ilość hostii dla nich, aby mogli przyjmować Ciało Pańskie z hostii konsekrowanych w czasie danej Mszy św. (OWMR 85).
Duszpasterze powinni zachęcać wiernych do częstego, zwłaszcza coniedzielnego, a nawet codziennego przyjmowania Komunii św., o ile sumienie nie wyrzuca im grzechu ciężkiego. Należy również przypominać o obowiązku przystąpienia do Komunii św. wielkanocnej w czasie od Środy Popielcowej do niedzieli Najświętszej Trójcy (trzecie przykazanie kościelne).

85. Najważniejsze przed przyjęciem Komunii św. jest przygotowanie duchowe – głęboka wiara i miłość do Chrystusa i bliźnich. Jeśli ktoś ma świadomość grzechu ciężkiego, przed przyjęciem Komunii św. powinien przystąpić do sakramentu pojednania (KKK 1385; KPK, kan. 916; Redemptionis sacramentum, 80-96).

86. Wierni powinni przyjmować Komunię św. zasadniczo podczas Mszy św. Jeżeli dla słusznej przyczyny nie mogą uczestniczyć we Mszy św., a pragną ją przyjąć, to należy im udzielić jej poza Mszą św., stosując odpowiedni obrzęd liturgiczny (Komunia święta i kult tajemnicy eucharystycznej poza Mszą świętą, s. 22-36; Agenda, s. 12-20).
Przystępujący do Komunii św. powinien przynajmniej na godzinę przed jej przyjęciem powstrzymać się od jakiegokolwiek pokarmu i napoju, z wyjątkiem wody i lekarstwa (KPK, kan. 919 § 1).
Wierni mogą ponownie (drugi raz) tego samego dnia przyjąć Komunię św. jedynie podczas Mszy św., w której uczestniczą (KPK, kan. 917).
87. Potwierdza się i wyraża szacunek dla zwyczaju przyjmowania Komunii św. „do ust” w postawie zarówno klęczącej, jak i stojącej, nie wykluczając jednak innych form przyjmowania Komunii św., z zachowaniem najwyższej czci dla Eucharystii (II SP, Liturgia Kościoła, 92). W diecezji opolskiej wolno udzielać Komunii św. na rękę. W takim przypadku trzeba jednak ze szczególną troską czuwać, aby natychmiast na oczach szafarza przyjmujący ją spożył, aby nikt nie odszedł, niosąc w ręku Ciało Pańskie. Jeśli mogłoby zachodzić niebezpieczeństwo profanacji, nie należy udzielać wiernym Komunii św. na rękę (OWMR 161; Redemptionis sacramentum, 92).

88. Biskup Opolski zezwala na udzielanie Komunii św. pod obiema postaciami, ilekroć uzna to za słuszne proboszcz lub rektor kościoła. Wierni powinni przedtem być w sposób należyty pouczeni, aby wykluczone było niebezpieczeństwo znieważenia Najświętszego Sakramentu, a sam obrzęd nie okazał się za trudny do wykonania z powodu zbyt dużej liczby uczestników lub z innej przyczyny. Udzielając Komunii św. przez zanurzenie należy używać hostii, które nie będą zbyt cienkie ani zbyt małe, a ten, kto przyjmuje Komunię św., powinien przyjąć Sakrament od szafarza bezpośrednio do ust (OWMR 283-285; KPK, kan. 925).

89. W określonej przyszłości Pierwszą Komunię Świętą dzieci powinny przyjmować w III klasie szkoły podstawowej. Uroczystość Pierwszej Komunii Świętej, zgodnie z najstarszą tradycją, należy zorganizować w jedną z niedziel wielkanocnych, a nie w Wielki Czwartek lub w dzień powszedni. Miejscem jej przyjęcia jest parafia zamieszkania rodziców dziecka lub jego opiekunów (Redemptionis sacramentum, 87).

Msze św. dla grup mniejszościowych

90. Grupy mniejszościowe: niemiecka, ukraińska, romska i inne mają prawo do Mszy św. w języku ojczystym, w miarę możliwości w każdą niedzielę i święto. Proboszcz wspólnie z radą duszpasterską i przedstawicielami mniejszości ustala częstotliwość i właściwą godzinę sprawowania liturgii, uwzględniając jednak zawsze całokształt duszpasterstwa parafialnego.

91. Zgodnie ze wskazaniami Ewangelii duszpasterz powinien starać się w homiliach i poprzez katechezy doprowadzić do akceptacji mniejszości narodowych z całym bogactwem kulturowym, pomagając w przezwyciężaniu uprzedzeń i stereotypów.

92. W celebracji liturgicznej zaleca się model dwujęzyczny, ponieważ liturgia sprawowana dla mniejszości powinna być zrozumiała także dla wiernych, którzy nie znają dostatecznie języka mniejszości. Tradycyjna na Śląsku wielojęzyczność w liturgii jest okazją do pogłębienia świadomości przynależności do Kościoła powszechnego oraz do wychowania społeczeństwa otwartego, akceptującego i szanującego każdego człowieka bez względu na język i kulturę.

Kult Eucharystii poza Mszą św.

93. Najświętszą Eucharystię należy przechowywać w jednym tabernakulum umieszczonym w nastawie głównego ołtarza lub części kościoła odpowiednio godnej i przyozdobionej oraz sprzyjającej modlitwie. Tabernakulum ma być nieruchome, mocne, nieprzezroczyste oraz tak zamknięte, aby wykluczało niebezpieczeństwo profanacji. Zgodnie ze zwyczajem przed tabernakulum winna palić się wieczna lampka (por. OWMR 314-317).

94. Duszpasterze mają obowiązek troszczyć się, aby chorzy i wierni w podeszłym wieku, chociaż nie chorują ciężko, ani nie grozi im niebezpieczeństwo śmierci, mogli przyjmować Komunię św. często. Jeżeli tego pragną, należy im to umożliwić w każdą niedzielę i święto nakazane (Sakramenty chorych, nr 52).

95. Przy przejściu z tego życia do wieczności człowiek wierzący zostaje umocniony Wiatykiem Ciała i Krwi Chrystusa. Do przyjęcia Wiatyku zobowiązani są wszyscy ochrzczeni, którzy mogą przyjąć Eucharystię. W niebezpieczeństwie śmierci, niezależnie od przyczyny, z której ono wynika, obowiązuje wszystkich wiernych przykazanie przyjęcia Komunii św. Duszpasterze powinni czuwać, aby nie odkładano udzielenia tego sakramentu, lecz aby wierni zostali nim pokrzepieni, dopóki zachowują pełną świadomość (Sakramenty chorych, nr 27).

96. Synod usilnie zaleca, aby zwłaszcza kościoły parafialne były otwarte dla indywidualnej modlitwy również w dni powszednie, z zapewnieniem odpowiedniego zabezpieczenia przed kradzieżą. O ile zachodzi taka potrzeba, należy urządzić dla wiernych wydzielone od nawy kościoła miejsce adoracji, np. przez oddzielenie kratą, przeszklonymi drzwiami lub szklaną ścianą przedsionka kościoła od nawy głównej.
W każdej parafii należy organizować wspólnotową adorację Pana Jezusa w Najświętszym Sakramencie. Ożywić należy tradycyjne dni i godziny adoracyjne: miesięczne „Godziny święte” w I czwartki miesiąca lub w I niedzielę miesiąca, a także doroczne dni adoracyjne przed Środą Popielcową oraz wyznaczone dni „wieczystej” adoracji (Aneks 9).

97. Zalecaną przez Kościół formą kultu Eucharystii są również procesje z Najświętszym Sakramentem. Wśród procesji eucharystycznych szczególne znaczenie pastoralne w życiu parafii posiada procesja w uroczystość Bożego Ciała. Tam, gdzie warunki na to pozwalają, należy ją zachować zgodnie z przepisami prawa. Zaleca się również odprawiane procesji eucharystycznych w ciągu siedmiu dni dawnej oktawy Bożego Ciała oraz w inne dni uświęcone tradycją parafialną.

4. Sakrament pokuty i pojednania

98. Z woli Chrystusa pojednanie grzeszników z Bogiem i ze wspólnotą braci dokonuje się w Kościele i przez posługę Kościoła. Sakrament pokuty i pojednania jest konieczny dla tych wiernych, którzy przez grzech ciężki zerwali więź przyjaźni z Bogiem. Innym zaś jest zalecany, gdyż „daje siłę w słabościach i pomaga w pełni żyć wolnością dzieci Bożych” (Obrzędy pokuty, 7).
 Nie należy zaniedbywać także innych, pozasakramentalnych sposobów gładzenia grzechów, jak pokutne obrzędy Mszy św., nabożeństwa pokutne, post, jałmużna, coraz lepsze wypełnianie codziennych obowiązków, cierpliwe znoszenie przeciwności życiowych oraz dobrowolne umartwienia i dobre uczynki (zob. Paweł VI, Konstytucja „Poenitemini”, III).

99. Zwyczajnym sposobem sprawowania sakramentu pokuty i pojednania jest spowiedź indywidualna odbywana w konfesjonale. Przy jej sprawowaniu należy zachować odpowiednie przepisy (Obrzędy pokuty, s. 37-41). Przykazanie kościelne zobowiązuje każdego wiernego przynajmniej raz w roku do wyznania wszystkich swoich grzechów ciężkich w sakramencie pokuty (KPK, kan. 989).

100. Szafarzem sakramentu pokuty jest kapłan, który posiada uprawnienie (jurysdykcję) od swojego biskupa. Wszyscy kapłani inkardynowani do diecezji opolskiej, o ile nie są obciążeni suspensą, posiadają władzę ważnego słuchania spowiedzi i rozgrzeszania na jej terytorium.
Kapłani spoza diecezji opolskiej, przebywający czasowo na jej terenie, mają uprawnienia do spowiadania w naszej diecezji, jeżeli analogiczne uprawnienie otrzymali od swojego biskupa diecezjalnego i nie są obciążeni karą suspensy.

101. Synod usilnie zachęca, aby duszpasterze sprawowali sakrament pokuty i pojednania codziennie, przynajmniej pół godziny przed Mszą św. oraz w soboty i w przeddzień uroczystości w godzinach podanych wcześniej do wiadomości wiernych. Zwyczaj sprawowania sakramentu pokuty i pojednania podczas celebracji Eucharystii należy utrzymać tam, gdzie przemawiają za tym racje duszpasterskie. „Ordynariusz miejsca, jak również proboszczowie oraz rektorzy kościołów i sanktuariów winni okresowo sprawdzać, czy faktycznie wierni mają możliwie najbardziej ułatwiony dostęp do spowiedzi. W szczególności zaleca się, by spowiednicy byli obecni i widoczni w miejscach kultu w określonych godzinach, wyznaczonych według rozkładu dostosowanego do rzeczywistej sytuacji penitentów, a zwłaszcza gotowość do spowiadania przed Mszami świętymi, jak również gotowość do wyjścia naprzeciw potrzebom wiernych także podczas celebracji Mszy św. jeśli są obecni inni kapłani” (Misericordia Dei, 2). Wiernych należy jednak zachęcać, żeby raczej nie spowiadali się podczas Mszy św., gdyż w sposób oczywisty utrudnia to właściwe uczestnictwo w celebracji Eucharystii.

102. Synod postanawia, aby informacja o miejscu i czasie sprawowania sakramentu pokuty była umieszczona w każdym kościele i kaplicy na tablicy ogłoszeń dostępnej dla ogółu wiernych. W większych parafiach miejskich, w których pracuje kilku kapłanów albo ustalone są dyżury różnych spowiedników, należy na konfesjonałach umieścić tabliczkę z nazwiskiem spowiednika i godzinami jego dyżuru. Spowiednicy są zobowiązani do przestrzegania tych terminów.
Kapłani niezatrudnieni bezpośrednio w duszpasterstwie parafialnym mają również obowiązek usługiwania w konfesjonale, zwłaszcza w okresach przedświątecznych.
Kapłan słuchający spowiedzi winien być ubrany w sutannę, komżę i stułę koloru fioletowego lub w albę i stułę fioletową. Zgodnie z istniejącym w diecezji zwyczajem dopuszcza się zakładanie tylko fioletowej stuły na sutannę (Obrzędy pokuty, s. 22, 35).

103. W okresie Adwentu, Wielkiego Postu, podczas rekolekcji parafialnych oraz przy innych okazjach należy odprawiać wspólnotowy obrzęd pojednania wielu penitentów z indywidualną spowiedzią i rozgrzeszeniem. Do celebrowania tego obrzędu potrzebny jest współudział szerszego grona spowiedników (Obrzędy pokuty, s. 42-60).
Zachęca się duszpasterzy do podtrzymywania praktyki spowiedzi miesięcznej, zwłaszcza dzieci i młodzieży.

104. Kapłan – także poza niebezpieczeństwem śmierci – może udzielić rozgrzeszenia wiernym, którzy trwają w niesakramentalnym związku małżeńskim, jedynie wówczas, gdy spełniają oni równocześnie następujące warunki: żałują, że naruszyli przysięgę małżeńską, z ważnych powodów nie mogą uczynić zadość obowiązkowi rozstania się (np. wychowanie dzieci, podeszły wiek), postanawiają żyć w pełnej wstrzemięźliwości od aktów przysługujących jedynie małżonkom (por. Familiaris consortio, 84) oraz zapewnią, iż będą przystępować do sakramentów świętych tam, gdzie nie jest powszechnie znana ich sytuacja małżeńska i nie wywoła to zgorszenia wiernych.
105. Na mocy prawa synodalnego udziela się władzy zwalniania penitentów z ekskomuniki zastrzeżonej Biskupowi Opolskiemu za przestępstwo przerywania ciąży stosownie do kan. 1398 KPK następującym kapłanom: konsultorom diecezjalnym, dziekanom rejonowym i dekanalnym oraz ich wicedziekanom, proboszczom i administratorom parafii, przełożonym kleryckich domów zakonnych, spowiednikom w kościele katedralnym i w pozostałych kościołach miasta Opola, spowiednikom w następujących kościołach diecezji: Nysa – św. Jakuba i św. Agnieszki, Racibórz – Najświętszej Maryi Panny (farny), Kędzierzyn – św. Mikołaja, Kluczbork – NMP Wspomożenia Wiernych, spowiednikom w sanktuariach: na Górze św. Anny, w Kamieniu Śląskim i św. Anny w Oleśnie, ponadto wszystkim spowiednikom w diecezji: w okresie Adwentu, od Środy Popielcowej do Niedzieli Trójcy Świętej włącznie, w czasie misji i rekolekcji, z okazji kanonicznych wizytacji biskupich oraz udzielania sakramentu bierzmowania, odpustów parafialnych i rocznicy poświęcenia kościoła, z okazji spowiedzi przedślubnych, spowiedzi kobiet w stanie błogosławionym, spowiedzi żołnierzy i więźniów, chorych w szpitalach i domach prywatnych, z okazji Mszy św. pogrzebowych, a także z okazji spowiedzi generalnej, przynajmniej z okresu jednego roku (por. zarządzenie Biskupa Opolskiego z 3 IV 1984 r.).
W odniesieniu do pozostałych kar latae sententiae należy stosować się do przepisów prawa kanonicznego (KPK, kan. 1364 § 1; 1367; 1370 § 1-2; 1378; 1382; 1388 § 1; 1390 § 1; 1394 § 1; 1398; wzory pism do Penitencjarii Apostolskiej zob. Aneks 28).

106. W szczególnych okolicznościach kapłani mogą spowiadać także wiernych Kościołów nie mających pełnej wspólnoty z Kościołem katolickim (prawosławnych, z Kościoła polskokatolickiego), ilekroć pragną skorzystać z tego sakramentu świadomie i z własnego wyboru, i mają utrudniony dostęp do swoich duszpasterzy.
Katolicy jako penitenci mogą prosić o sakrament pokuty również szafarzy Kościołów wschodnich, odłączonych od Kościoła katolickiego, jeśli wymaga tego konieczność lub prawdziwy pożytek duchowy, a dostęp do kapłana katolickiego jest fizycznie lub moralnie niemożliwy.
Członkowie innych Kościołów i wspólnot chrześcijańskich odłączonych mogą przyjąć sakrament pokuty w Kościele katolickim jedynie w niebezpieczeństwie śmierci lub w razie naglącej konieczności (np. w czasie prześladowań, w więzieniu), gdy nie są w stanie zwrócić się do własnego szafarza, a sami proszą o spowiedź i wyznają w odniesieniu do tego sakramentu taką samą wiarę, co Kościół katolicki.

107. Ze względu na coraz częstsze wyjazdy wiernych za granicę, należy co pewien czas pouczać wiernych o konieczności odbycia jak najszybciej spowiedzi indywidualnej, po ewentualnym skorzystaniu z rozgrzeszenia ogólnego.

108. Duszpasterze zobowiązani są wyjaśniać wiernym, szczególnie przed parafialnymi uroczystościami odpustowymi oraz przed uroczystością Wszystkich Świętych i Dniem Zadusznym, naukę Kościoła o odpustach i warunkach ich zyskania. Praktykę odpustów należy wykorzystać dla pogłębienia życia religijnego wiernych.

Dni pokuty

109. W Kościele powszechnym dniami i okresami pokutnymi są poszczególne piątki całego roku i okres Wielkiego Postu (KPK, kan. 1250).
Wszyscy wierni, każdy na swój sposób, obowiązani są na podstawie prawa Bożego czynić pokutę. Żeby jednak wszyscy przez jakieś wspólne wypełnianie pokuty złączyli się między sobą, zostają zobowiązani do zachowania przykazania pokuty w okresie Wielkiego Postu oraz w każdy piątek całego roku. W te dni powinni praktykować szczególnie pozasakramentalne formy pokuty (gorliwsza modlitwa, post, jałmużna, dobre uczynki), udział w ćwiczeniach duchownych (rekolekcje parafialne), uczestnictwo w liturgii pokutnej, a także podejmowanie dobrowolnych wyrzeczeń, dzielenie się z potrzebującymi oraz pełnienie dzieł charytatywnych i misyjnych.

110. Wstrzemięźliwość od spożywania mięsa należy zachować w każdy piątek, chyba że w dniu tym przypada liturgiczna uroczystość. Zwyczajowo wstrzemięźliwość taką należy zachować również w wigilię Bożego Narodzenia. Natomiast wstrzemięźliwość i post obowiązują w Środę Popielcową oraz w Wielki Piątek. Pokutny charakter Wielkiego Postu i piątków całego roku wymaga powstrzymywania się od udziału w zabawach (KPK, kan. 1251; II SP, Liturgia Kościoła, 121; czwarte przykazanie kościelne).
Prawem wstrzemięźliwości zobowiązane są osoby, które ukończyły 14. rok życia, prawem zaś postu są związane wszystkie osoby pełnoletnie między 18. a 60. rokiem życia. Duszpasterze oraz rodzice winni zatroszczyć się o to, ażeby również ci, którzy z racji młodszego wieku nie związani są jeszcze prawem postu i wstrzemięźliwości, byli wprowadzeni w autentyczną praktykę pokuty (KPK, kan. 1252).
Na terenie parafii dyspensować od obowiązku zachowania dnia pokuty może proboszcz, natomiast na terenie większym niż parafia – biskup diecezjalny (KPK, kan. 87).

5. Sakrament namaszczenia chorych

111. Duszpasterze winni wyjaśniać wiernym rolę i znaczenie sakramentu namaszczenia chorych, przypominając o obowiązku wzywania kapłana przez domowników chorego w odpowiednim czasie (KPK, kan. 1001) oraz pouczając, co należy przygotować w mieszkaniu chorego przed wizytą kapłana.
W sakramencie namaszczenia chorych Chrystus udziela pomocy i wsparcia do właściwego przeżywania czasu choroby, przyjęcia woli Bożej, a często także ulgi w cierpieniu. Sakrament ten nie jest sakramentem umierających. Takim sakramentem jest Wiatyk (ostatnia Komunia św. w życiu).

112. Sakramentu namaszczenia chorych należy udzielać z wielką gorliwością i pilnością wiernym, których życie zagrożone jest z powodu choroby lub podeszłego wieku, a także wtedy, gdy nie zagraża im niebezpieczna choroba. Chorym, którzy utracili przytomność lub używanie rozumu, udziela się sakramentu tylko wówczas, gdy istnieje prawdopodobieństwo, że o ten sakrament prosiliby, gdyby byli przytomni (Sakramenty chorych, s. 18; KPK, kan. 998, 1004).

113. Zaleca się udzielanie tego sakramentu w kościele z okazji światowego (11 luty) lub parafialnego dnia chorych, rekolekcji lub misji parafialnych, osobom starszym i przewlekle chorym.

114. Wiernych należy wychowywać, aby w sytuacji poważnej choroby lub osłabienia podeszłym wiekiem, nie odkładali przyjęcia tego sakramentu na ostatnią chwilę swego życia.
Wierzący lekarze i pielęgniarki powinni współdziałać z duszpasterzami, roztropnie informując chorych o powadze ich choroby i potrzebie wezwania kapłana z posługą sakramentalną.

115. Nie udziela się tego sakramentu zmarłym. Jeżeli istnieje wątpliwość, czy chory zmarł, to należy udzielić mu warunkowo tego sakramentu. Jeśli wierni proszą kapłana do chorego, który już umarł, wówczas powinien udać się do miejsca jego zgonu, aby wspólnie pomodlić się za zmarłego i w duchu chrześcijańskiej wiary udzielić pociechy żyjącym.

116. Udzielenie sakramentu namaszczenia chorych wolno powtórzyć tej samej osobie, jeśli chory po wyzdrowieniu ponownie ciężko zachoruje albo jeśli w czasie trwania tej samej choroby nastąpiło jej pogorszenie (por. KPK, kan. 1004 § 2).

117. Olej chorych powinien być przechowywany w miejscu godnym. Każdego roku winno się go odnawiać. Zachęca się także kapłanów, aby w czasie podróży mieli przy sobie olej chorych (KPK, kan. 1003 § 3).

118. Należy w każdej parafii prowadzić księgę chorych, w której odnotuje się celebrację Mszy św. w domu chorego oraz każde udzielenie chorym sakramentów: namaszczenia, pojednania, Komunii św. lub Wiatyku.

119. Informacja o możliwości wezwania kapłana z posługą do chorego powinna być umieszczona w każdym kościele na tablicy ogłoszeń dostępnej dla ogółu wiernych.

6. Sakrament małżeństwa

120. Przygotowanie do sakramentu małżeństwa narzeczonych katolickich odbywa się zgodnie z Instrukcją Episkopatu Polski o przygotowaniu do zawarcia małżeństwa w Kościele katolickim z 1987 r., Instrukcją dla duszpasterzy dotyczącą zawierania małżeństw konkordatowych z dnia 22 X 1998 r., Dyrektorium Duszpasterstwa Rodzin z 2003 r. oraz z postanowieniami niniejszych statutów synodalnych.

121. W przypadku małżeństw mieszanych, młodocianych, z niewierzącymi, z niepraktykującymi, jak i odstępcami od Kościoła katolickiego, należy stosować się do zaleceń obowiązujących instrukcji Episkopatu Polski.

122. Należy usilnie zachęcać młodzież, aby sakrament małżeństwa był poprzedzony zaręczynami, które winny odbyć się w gronie rodzinnym co najmniej 6 miesięcy przed ślubem.
123. Na trzy miesiące przed planowaną datą zawarcia małżeństwa narzeczeni powinni zgłosić się w kancelarii parafialnej. Spotkania z duszpasterzem mają dotyczyć uświadomienia i pogłębienia tematyki sakramentalności małżeństwa, szczegółowej etyki małżeńskiej i liturgii sakramentu małżeństwa.

124. Zgodnie z obowiązującą praktyką narzeczeni przystępują do sakramentu pokuty przed zawarciem małżeństwa.

125. Narzeczeni, którzy nie przyjęli jeszcze sakramentu bierzmowania, powinni odbyć formację przygotowującą i przystąpić do tego sakramentu przed zawarciem małżeństwa.

126. Liturgię sakramentu małżeństwa należy sprawować zgodnie z przepisami zawartymi w księdze liturgicznej Obrzędy sakramentu małżeństwa dostosowane do zwyczajów diecezji polskich. Przy zawieraniu małżeństwa konkordatowego podpisanie Zaświadczenia o zawarciu małżeństwa ma miejsce w kościele na początku obrzędu przed celebracją sakramentu.
Proboszcz powinien dopilnować obowiązku wysłania w terminie przepisanym odpowiednich zaświadczeń do parafii chrztu narzeczonych i USC.

127. Zaleca się podtrzymywanie zwyczaju błogosławieństwa udzielanego przez rodziców, dziadków i chrzestnych oraz religijnego powitania po powrocie z kościoła.

128. Sprawowanie sakramentu małżeństwa należy starannie przygotować, w miarę możności przy udziale narzeczonych: dobór tekstów liturgicznych (czytań i modlitwy powszechnej), podział posług, oprawę muzyczną i wystrój świątyni, aby nadać obrzędom uroczysty charakter. Ponadto należy zważać na zwyczaje miejscowe, które można zachować, jeżeli przemawiają za tym okoliczności (Obrzędy sakramentu małżeństwa, s. 18).
129. Duszpasterze z racji posługi mogą przyjmować od nowożeńców dobrowolną ofiarę. Nie mogą jednak jej żądać, określać wielkości ani uzależniać od niej spełnienia posługi sakramentalnej.

130. Zachęca się, aby sakrament małżeństwa był sprawowany podczas Mszy św. Małżonkom można udzielić Komunii św. pod dwiema postaciami. Należy podtrzymywać zwyczaj zawierzania się młodej pary Matce Bożej lub Świętej Rodzinie.

131. W drugą niedzielę września odbywa się coroczna pielgrzymka złotych i srebrnych jubilatów małżeńskich z całej diecezji do kościoła seminaryjno-akademickiego w Opolu (ul. Drzymały 1a). Msza św. celebrowana jest zwykle o godz. 14.00. Duszpasterze powinni zachęcić swoich parafian do odbycia takiej pielgrzymki.

7. Sakrament święceń

132. Sakrament święceń obejmuje obrzędy święceń biskupa, prezbitera i diakona. Święcenia te powinny być świętem całej wspólnoty lokalnego Kościoła; zwłaszcza święcenia diakonatu i prezbiteratu są szczególnym dniem modlitwy w każdej wspólnocie parafialnej za kandydatów do święceń oraz o dar nowych powołań.

133. Święceń diakonatu udziela się zwykle w sobotę przed uroczystością św. Stanisława, biskupa i męczennika, patrona Wyższego Seminarium Duchownego w Opolu, w kościele seminaryjno-akademickim w Opolu.

134. Święceń prezbiteratu udziela się zwykle w sobotę przed uroczystością Zesłania Ducha Świętego w katedrze opolskiej. Kapłani biorący udział w święceniach powinni przywieźć ze sobą komżę i białą stułę, aby zgodnie ze starożytną tradycją liturgiczną uczestniczyć w obrzędzie nałożenia rąk.

135. We wszystkich kościołach diecezji należy w tym dniu modlić się za kandydatów do kapłaństwa, a o godz. 11.00 prosi się o włączenie na chwilę dzwonów, które oznajmią o ważnym dla diecezji wydarzeniu i darze, jakim są wyświęceni neoprezbiterzy.

136. Uroczystość prymicyjna winna być świętem całej parafii, dlatego należy ją wykorzystać duszpastersko i pod względem powołaniowym. Przygotowanie parafian i organizacja uroczystej Mszy św. prymicyjnej, w porozumieniu z neoprezbiterem, należy do proboszcza parafii prymicjanta. Rodzina prymicjanta powinna zadbać, aby przyjęcie prymicyjne było skromne i nacechowane religijną radością. W diecezji opolskiej obowiązuje porządek prymicyjny podany w Agendzie, s. 323-328.

137. Zaleca się w parafiach stałą pamięć modlitewną w intencji nowych powołań kapłańskich i zakonnych, zwłaszcza w pierwsze czwartki miesiąca. W dni te należy w tej intencji odmówić modlitwę powszechną we Mszy św. oraz odprawić Godzinę świętą. Do modlitw tego dnia należy włączyć również prośby za żyjących kapłanów, zwłaszcza pochodzących z danej parafii. W dniu rocznicy śmierci poprzednich duszpasterzy należy z całą wspólnotą parafialną celebrować Mszę św. i modlić się w ich intencji.

 

SAKRAMENTALIA I NABOŻEŃSTWA

138. Obok sakramentalnych form kultu istnieją również uznane przez Kościół inne przejawy życia religijnego, zwane sakramentaliami. Są to przede wszystkim nabożeństwa i błogosławieństwa oraz inne formy pobożności wyrażające wiarę w Boga, miłość do Chrystusa, Jego Matki i świętych. Kościół usilnie zachęca do ich pielęgnowania i teologicznego pogłębiania (por. Kongregacja ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów, Dyrektorium o pobożności ludowej i liturgii. Zasady i wskazania, Poznań 2003).

139. Ponieważ wierni świeccy przez chrzest uczestniczą w kapłaństwie Chrystusa, mogą również sprawować niektóre błogosławieństwa. Rodzice mogą błogosławić swoją rodzinę, zwłaszcza dzieci. Teksty takich błogosławieństw znajdują się w najnowszym wydaniu diecezjalnego modlitewnika Droga do Nieba.

140. Duszpasterze powinni pielęgnować sprawowanie tradycyjnych nabożeństw i błogosławieństw związanych z obchodami roku liturgicznego, kultem Matki Bożej i świętych (Agenda, s. 37-410). Należy także korzystać z księgi liturgicznej Obrzędy błogosławieństw, wydanej w 1994 r.

141. Jeżeli wierni w parafii mają zwyczaj zabierania pobłogosławionej wody do swoich domów i nalewania jej do kropielnic domowych, należy im to umożliwić przez stałe umieszczenie w kościele (zakrystii) odpowiedniego pojemnika do nabierania błogosławionej wody.

142. Należy podtrzymać zwyczaj odprawiania tradycyjnych nabożeństw: drogi krzyżowej i gorzkich żali w Wielkim Poście, o dobre urodzaje i błogosławieństwo w pracy w dni krzyżowe; nabożeństw różańcowych w październiku oraz ku czci Matki Bożej w maju.
Jeżeli istnieje w parafii zwyczaj odmawiania różańca przed Mszą św., należy go podtrzymać. Zachęca się do odnowienia lub podtrzymania zwyczaju śpiewu Godzinek ku czci NMP przed jedną z Mszy św. w niedzielę.

143. Duszpasterze powinni nieustannie zachęcać wiernych do praktykowania codziennej modlitwy porannej i wieczornej oraz w czasie posiłków, tak osobistej, jak i wspólnotowej w rodzinie.

Pogrzeb chrześcijański

144. W liturgii pogrzebowej Kościół wyznaje wiarę w życie wieczne, modli się za zmarłych i sprawuje za nich Eucharystię, niosąc im chrześcijańską pomoc, zaś nadzieję – pogrążonym w smutku i umacniając jedność swoich wiernych.
 W przygotowaniu i urządzaniu obrzędów pogrzebowych duszpasterze z wielką delikatnością niech potraktują osobę każdego zmarłego i okoliczności jego śmierci oraz żałobę rodziny i potrzeby ich chrześcijańskiego życia. Niech również mają szczególny wzgląd na tych, którzy uczestniczą w pogrzebie i słuchają Ewangelii, ale rzadko lub nigdy nie uczestniczą w liturgii Kościoła (Obrzędy pogrzebu, nr 18).

145. Zgłoszenie pogrzebu powinien przyjmować duszpasterz osobiście w kancelarii parafialnej i jednocześnie wyrazić rodzinie zmarłego szczere współczucie. Niedopuszczalne jest żądanie wysokich opłat na rzecz parafii lub uzależnianie obrzędów od wysokości złożonej ofiary (Obrzędy pogrzebu, nr 6*-7*).

146. Obrzędy pogrzebowe z zasady winny być celebrowane w kościele parafialnym zmarłego. Mogą one być także odprawione w innym kościele, zawsze jednak po przedstawieniu opinii proboszcza parafii zmarłego na temat jego życia religijnego. Duszpasterz z parafii zmarłego ma także prawo celebrowania Mszy św. i obrzędów pogrzebowych poza swoją parafią, uprzedzając proboszcza parafii, w której znajduje się cmentarz.

147. Zgodnie z tradycją diecezjalną, zmarli duszpasterze są chowani w parafii, która była miejscem ich ostatniego posługiwania duszpasterskiego, chyba że biskup uzna inną wolę zmarłego, wyrażoną w testamencie.

148. Proboszcz parafii zmarłego, w uzasadnionych i określonych wypadkach (KPK, kan. 1184), ma prawo odmówić pogrzebu katolickiego albo dokonać ograniczeń obrzędowych w liturgii pogrzebowej.
Pogrzebu katolickiego nie odmawia się samobójcom, o ile nie zachodzą okoliczności przeciwne (Obrzędy pogrzebu, nr 13*).
Należy udzielić pogrzebu chrześcijańskiego wiernym, którzy wybrali spalenie swoich zwłok, jeśli wiadomo, że nie nastąpiło to z motywów przeciwnych wierze katolickiej (Obrzędy pogrzebu, s. 15-16). Rozsypanie prochów jest sprzeczne z katolicką tradycją, dlatego duszpasterz nie powinien w nim uczestniczyć, zaś wiernym należy odradzać tę praktykę. W sprawach tych powinno się przestrzegać również przepisów państwowych.

MUZYKA I ŚPIEW W LITURGII

149. Muzyka kościelna, a zwłaszcza śpiew, stanowi nieodzowną i integralną część uroczystej liturgii (KL 112). Synod, kierując się wskazaniem soborowym, usilnie poleca, aby z największą troskliwością „zachowywać i otaczać opieką skarbiec muzyki kościelnej”, popierać chóry i zespoły śpiewacze oraz troszczyć się o poprawnie wykonywany śpiew wiernych (KL 114).
 Synod usilnie zaleca, zgodnie z diecezjalną tradycją, aby wszystkie Msze św. niedzielne i świąteczne oraz w dni powszednie zasadniczo były śpiewane, zarówno przez celebransa, jak i lud.

150. Starannego przygotowania wymaga zwłaszcza wspólny śpiew podczas niedzielnej i świątecznej Eucharystii, z uwzględnieniem możliwości każdego zgromadzenia liturgicznego. W doborze części śpiewanych należy przyznać pierwszeństwo elementom ważniejszym, zwłaszcza tym, które winny być wykonywane przez kapłana, diakona albo lektora, z odpowiedziami ludu, lub też wspólnie przez kapłana i lud (OWMR 40).

151. Należy zadbać o wysoką jakość zarówno tekstów, jak i melodii, aby pojawiające się dziś nowe i twórcze propozycje były zgodne z przepisami oraz godne kościelnej tradycji (Dies Domini, 50). Muzyka w liturgii powinna odpowiadać duchowi czynności liturgicznej i sprzyjać uczestnictwu wszystkich wiernych. Obecnie, gdy częściej gromadzą się wierni różnych narodowości, wypada, aby potrafili razem śpiewać w języku łacińskim przynajmniej niektóre stałe części Mszy św., zwłaszcza wyznanie wiary i Modlitwę Pańską (OWMR 41).

152. W trosce o formację muzyczną i poprawność wykonywania śpiewów oraz ciągłe poszerzanie repertuaru zaleca się ich ćwiczenie z ludem (np. przed rozpoczęciem liturgii). Niezwykle pomocne w tym względzie może być nowe wydanie modlitewnika Droga do nieba (wersja z nutami, wyd. w 2001 r., oraz wersja bez nut, wyd. w 2003 r.), który powinien być propagowany i możliwy do nabycia w każdej parafii.

153. Należy rozwijać ruch śpiewaczy w każdej parafii i popierać formację muzyków kościelnych: przygotować odpowiednie osoby do funkcji organisty, psałterzysty i kantora; zaangażować dziewczęta do scholi liturgicznej; szczególną troską otoczyć istniejące chóry kościelne i powołać w miarę możliwości nowe do istnienia. Chór i schola wykonują kompozycje wielogłosowe, dawne i współczesne, a także podtrzymują śpiew wiernych. Uroczysty charakter liturgii podkreślają także zespoły instrumentalne (np. orkiestra dęta), których funkcje są ściśle zależne od funkcji muzyki instrumentalnej w liturgii (Musicam sacram, 19).
154. W parafiach diecezji opolskiej głównym muzykiem kościelnym, przygotowującym w porozumieniu z celebransem oprawę muzyczną liturgii, jest zazwyczaj organista. Dlatego też ważne jest, aby posługę tę pełniła zawsze osoba odpowiednio do tego przygotowana i wykształcona. Synod w sposób szczególny zaleca, aby organiści i inni muzycy kościelni ukończyli Studium Muzyki Kościelnej przy Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Opolskiego. Wskazane jest, by w większych parafiach organiści byli zatrudnieni na warunkach stałej umowy. Szczegółowe wskazania dotyczące kwalifikacji i zatrudnienia organistów regulują odrębne zarządzenia i Regulamin dla muzyków kościelnych diecezji opolskiej (zob. Aneks 26).
Od muzyków kościelnych rządcy parafii powinni wymagać ciągłego rozwoju (regularne ćwiczenie na instrumencie) oraz mobilizować ich do nieustannego pogłębiania formacji muzyczno-liturgicznej, również poprzez udział w diecezjalnych rekolekcjach oraz obowiązkowo w dniach skupienia.
Należytą troską konserwatorską proboszczowie i rektorzy kościołów powinni otoczyć instrument muzyczny, jakim są organy w kościele.

ROK LITURGICZNY I MIEJSCA ŚWIĘTE

155. W roku liturgicznym Kościół przeżywa i uobecnia całe misterium paschalne Chrystusa, oddaje także cześć Matce Bożej oraz wspomina świętych.
Najstarszym i pierwszym dniem świątecznym chrześcijan jest niedziela, w której przeżywamy spotkanie ze zmartwychwstałym Chrystusem i doświadczamy daru Ducha Świętego. Synod usilnie przypomina, iż niedziela powinna stać się w życiu każdej wspólnoty parafialnej i w życiu każdego wiernego najważniejszym dniem w tygodniu, dniem świętym oraz czasem do publicznego wyrażania żywej wiary chrześcijańskiej.
156. W niedzielę oraz inne dni świąteczne nakazane wierni są zobowiązani uczestniczyć we Mszy św. oraz powstrzymać się od wykonywania prac i zajęć niekoniecznych, które przeszkadzają chrześcijańskiemu świętowaniu, a więc: oddawaniu należnej czci Bogu, przeżywaniu radości właściwej dniowi świątecznemu, pełnieniu uczynków miłosierdzia oraz koniecznemu odpoczynkowi duchowemu i fizycznemu (KPK, kan. 1247).
Nakazowi uczestniczenia we Mszy św. czyni zadość ten, kto bierze w niej udział, gdziekolwiek jest odprawiana w obrządku katolickim (nie tylko rzymskim), bądź w sam dzień świąteczny, bądź też wieczorem w dniu poprzedzającym (KPK, kan. 1248 § 1).

157. Oprócz udziału w niedzielnej Eucharystii i powstrzymania się od niekoniecznych prac istnieją również inne elementy niedzielnego świętowania, które również powinny budować wspólnotę parafialną i rodzinną: świąteczny posiłek, odwiedziny, rodzinny odpoczynek. Świętowanie niedzielne rozpoczyna się już w sobotnie popołudnie. Wierni powinni mieć również okazję do uczestniczenia w nabożeństwach popołudniowych, a zwłaszcza w nieszporach, które cieszą się na Śląsku długą tradycją, a w naszych czasach są w sposób szczególny zalecane przed Kościół (Liturgia Godzin, t. I, Ogólne wprowadzenie, nr 40, 207).

158. Świętami nakazanymi w diecezji, poza niedzielami, są uroczystości: Narodzenia Pańskiego – 25 grudnia, Świętej Bożej Rodzicielki Maryi – 1 stycznia, Objawienia Pańskiego – 6 stycznia, Najświętszego Ciała i Krwi Chrystusa, Wniebowzięcia NMP – 15 sierpnia, Wszystkich Świętych – 1 listopada (KPK, kan. 1246; dekret Kongregacji ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów z dnia 4.03.2003 r.).
Obchód uroczystości Wniebowstąpienia Pańskiego przeniesiono z czwartku na VII Niedzielę Wielkanocną (decyzja Konferencji Episkopatu Polski z dnia 12.03.2003 r.).
Wierni w Polsce mają dyspensę od obowiązku uczestniczenia we Mszy św. i powstrzymania od pracy w uroczystość Objawienia Pańskiego (dekret Konferencji Episkopatu Polski z 8.03.1965 r.).

159. Centralną i główną uroczystością w roku liturgicznym są obchody Triduum Paschalnego z Wigilią Paschalną na czele. Duszpasterze powinni wyjaśniać centralne znaczenie Wigilii Paschalnej w życiu wspólnoty wierzących przez cały okres wielkopostny. Wyjaśnienie musi sięgać już samej nazwy – nie jest to „nabożeństwo wielkosobotnie”, lecz „liturgia Wigilii paschalnej”, to jest najbardziej wyróżniona w roku kościelnym celebracja Zmartwychwstania Pana. Należy sprawować ją zgodnie z przepisami Kościoła, a więc rozpoczynać dopiero po zapadnięciu zmroku, włączyć do liturgii jak największe grono członków wspólnoty wiernych, pieczołowicie wydobyć symbolikę znaków, uwypuklić wyjątkową rolę przyrzeczeń chrzcielnych, wyjaśnić relację procesji rezurekcyjnej do Wigilii Paschalnej. Procesja ta stanowi część tej celebracji Zmartwychwstania Pańskiego, także wtedy, gdy jest celebrowana w poranek wielkanocny.

160. Kolejnym ważnym obchodem w roku liturgicznym jest uroczystość Narodzenia Pańskiego, do której przygotowuje właściwie przeżyty okres Adwentu. W wigilię Bożego Narodzenia niech rodziny gromadzą się przy wspólnym stole na tradycyjną wieczerzę wigilijną ze wspólną modlitwą, odczytaniem Ewangelii, dzieleniem się opłatkiem i śpiewem kolęd. Przed pasterką należy zachować lokalny zwyczaj wprowadzenia religijnego do obchodów Narodzenia Pańskiego (Agenda, s. 70-73).

161. Odwiedziny duszpasterskie rodzin, zwane kolędą, obejmują zasadniczo każdego roku całą parafię. Należy organizować je po Bożym Narodzeniu. W dużych parafiach można je rozpocząć już w Adwencie. Staje się prawem synodalnym zwyczaj nie przyjmowania ofiar pieniężnych podczas odwiedzin poszczególnych rodzin. Można jednak w niedzielę po zakończeniu kolędy przeprowadzić „kolędową” zbiórkę na tacę podczas wszystkich Mszy św.

162. Przy obchodzie uroczystości odpustu parafialnego (patrona lub tytułu kościoła) należy zachować następujące wskazania:
a) w niedzielę zwykłą, która poprzedza bądź następuje po uroczystości patrona lub tytułu kościoła, dla dobra wiernych wolno celebrować wszystkie Msze św. z udziałem ludu według formularza uroczystości, która wypada w tygodniu (ONRLK 58). Należy zachować zwyczaj odprawiania w następnym dniu Mszy św. za zmarłych parafian z procesją na cmentarz;
b) jeżeli zewnętrzny obchód patrona lub tytułu kościoła przypada w niedzielę Adwentu, Wielkiego Postu i okresu wielkanocnego, nie wolno użyć formularza odpustowego. Podczas sumy odpustowej wolno zastosować następujące elementy: kolor szat, homilię, modlitwę powszechną, pieśń o tytule lub świętym na wejście i przygotowanie darów oraz zakończenie, wymienić imię świętego w modlitwie eucharystycznej, odprawić procesję teoforyczną, zakończoną śpiewem Te Deum i błogosławieństwem Najświętszym Sakramentem (Agenda, s. 379).
Rocznicę poświęcenia kościoła (kiermasz) należy obchodzić uroczyście w parafii w sposób podobny jak uroczystość odpustową (Agenda, s. 381).

163. W uroczystość Wszystkich Świętych po południu wolno celebrować dla ludu nabożeństwo lub nieszpory za zmarłych z procesją na cmentarz (Agenda, s. 196). W kościele należy ustawić symbole Zmartwychwstania: paschał i figurę Chrystusa zmartwychwstałego. Błogosławieństwo lampek, zniczy i kwiatów na groby może się odbyć w kościele przed wyruszeniem procesji na cmentarz (Obrzędy błogosławieństw, t. II, s. 296). Tradycyjne „wypominki” nie powinny przedłużać nabożeństwa i procesji. Odczytywanie nazwisk należałoby przenieść poza nabożeństwo i procesję, najlepiej na Dzień Zaduszny lub na najbliższy tydzień, kiedy każdego dnia przed Mszą św. odmawia się różaniec za zmarłych (z „wypominkami”).

164. Duszpasterze i wierni powinni troszczyć się o uroczysty obchód świąt ku czci Matki Bożej oraz pielęgnować i rozwijać różne formy pobożności maryjnej. W soboty okresu zwykłego można celebrować Mszę św. o NMP, korzystając ze Zbioru Mszy o Najświętszej Maryi Pannie i Lekcjonarza do Mszy o Najświętszej Maryi Pannie (wyd. Poznań 1998).
Należy podtrzymywać i rozwijać kult świętych, zwłaszcza związanych pochodzeniem lub działalnością z diecezją opolską. Przechowywane w kościołach autentyczne relikwie świętych powinny być chronione i otoczone należną czcią.

165. Należy w parafiach pielęgnować okresowe dni modlitw błagalnych:
a) w trzecim tygodniu Adwentu: kwartalne dni modlitw o życie chrześcijańskie rodzin;
b) od Środy Popielcowej do pierwszej niedzieli Wielkiego Postu: kwartalne dni modlitw o ducha pokuty;
c) w czwartym tygodniu okresu wielkanocnego: kwartalne dni modlitw o powołania do służby w Kościele;
d) w poniedziałek, wtorek i środę szóstego tygodnia okresu wielkanocnego, przed niedzielą Wniebowstąpienia Pańskiego: dni modlitw o urodzaje (Dni Krzyżowe);
e) w trzecim tygodniu września: kwartalne dni modlitw za dzieci, młodzież i wychowawców (Mszał Rzymski, s. [87]).

166. Duszpasterze niech podtrzymują zatwierdzone zwyczaje liturgiczne:
a) w święto patronalne Apostolstwa Chorych (6 lipca) można celebrować Mszę św. wotywną o Najświętszej Maryi Pannie – Uzdrowieniu Chorych;
b) w ostatnią niedzielę sierpnia lub w jedną z następnych niedziel można celebrować jedną okolicznościową Mszę św. dziękczynną za zbiory płodów rolnych;
c) w okresie Adwentu, z wyjątkiem niedziel i uroczystości, można celebrować jedną Mszę św. wotywną Rorate o Najświętszej Maryi Pannie. W dniach od 17 do 24 grudnia, zachowując tradycyjny charakter tej Mszy św. oraz biały kolor szat liturgicznych, używa się formularzy przewidzianych na te dni w mszale, ponieważ mają one wyraźnie charakter maryjny (Mszał Rzymski, s. [87]).

167. Tradycyjnie diecezjalne dożynki obchodzi się w trzecią niedzielę września, natomiast parafialne należy obchodzić w niedzielę poprzedzającą lub następującą po niej.

168. Poleca się duszpasterzom pielęgnowanie tradycyjnego obchodu w parafiach I czwartku, piątku i soboty miesiąca podczas Mszy św. oraz zwyczajowych nabożeństw w te dni.

169. Proboszcz może, dla słusznej przyczyny i według przepisów Biskupa Diecezjalnego, udzielać w poszczególnych wypadkach dyspensy od obowiązku zachowania dnia świątecznego lub dnia pokuty, albo dokonać zamiany tego obowiązku na inne uczynki pobożne; to samo może uczynić również przełożony kleryckiego instytutu zakonnego (KPK, kan. 1245).

Miejsca święte

170. Kościoły i kaplice są znakami obecności Boga na ziemi i miejscem gromadzenia się Ludu Bożego na celebrowanie liturgii, dlatego powinny być otaczane szacunkiem i troskliwą opieką wszystkich wiernych.

171. Kościół parafialny stanowi centrum życia chrześcijańskiego wspólnoty parafialnej, dlatego na całej parafii spoczywa obowiązek troski o jego utrzymanie, należytą konserwację oraz remonty. Proboszcz i parafianie troszczą się o piękno i czystość świątyni. W miarę potrzeb należy przygotować odpowiednie podjazdy dla osób niepełnosprawnych. Należy także zadbać o cmentarz otaczający kościół, jak i o stan trawników i drzew.

172. Duszpasterze powinni otaczać opieką krzyże przydrożne, figury wolno stojące i kapliczki znajdujące się na terenie parafii, ponieważ są one świadectwem wiary danej społeczności.

Sanktuaria i pielgrzymki

173. Synod apeluje, aby szczególnym szacunkiem i troską otaczać sanktuaria diecezjalne, do których pielgrzymują wierni. Sanktuaria są centrami życia religijnego i dla pielgrzymów stają się widzialnym obrazem Kościoła pielgrzymującego.
Należy urządzać pielgrzymki parafialne do diecezjalnych sanktuariów: na Górę św. Anny, do Matki Boskiej Opolskiej w kościele katedralnym i do św. Jacka w Kamieniu Śląskim, a także do innych sanktuariów w diecezji, w kraju i zagranicą. Należy szczególnie zachęcać do udziału w tradycyjnych pielgrzymkach stanowych na Górę św. Anny oraz w pieszej pielgrzymce opolskiej na Jasną Górę (Dyrektorium o pobożności ludowej i liturgii, 265).

174. Kustosz sprawujący pieczę nad sanktuarium diecezjalnym powinien troszczyć się o to, aby pielgrzymi mogli słuchać słowa Bożego, przystąpić do sakramentu pokuty, uczestniczyć we Mszy św. oraz pogłębić swoją wiedzę religijną. Kustosz troszczy się także w miarę możliwości o pomieszczenia umożliwiające pielgrzymom odpoczynek, czy też spożycie posiłku (Dyrektorium o pobożności ludowej i liturgii, 266).
Cmentarze

175. Charakter sakralny posiadają również cmentarze jako miejsca grzebania i spoczynku zmarłych. Wszystkie cmentarze na terenie parafii powinny być otoczone czcią i szacunkiem. Należy zachęcać wiernych do stałej troski o porządek na cmentarzach i estetyczne utrzymanie grobów. Proboszczowie powinni troszczyć się o groby kapłanów znajdujące się na cmentarzu.

176. Na grobach zmarłych chrześcijan nie należy umieszczać napisów i symboli, które nie mają chrześcijańskiego charakteru i tchną beznadziejnością, rozpaczą lub pogańską wizją życia pozagrobowego. Należy zachęcać do artystycznie wykonanej chrześcijańskiej symboliki nagrobków i pomników.

 



Pliki cookie pomagają nam udostępniać nasze usługi. Korzystając z serwisu, zgadzasz się na użycie plików cookie.