Rozdział X

Dobra doczesne w służbie kościoła

 

387. Sobór Watykański II uczy, że dobrami kościelnymi należy tak zarządzać, aby mogły być zrealizowane najważniejsze cele, które Kościół z nimi wiąże: godne sprawowanie kultu, odpowiednie utrzymanie duchowieństwa oraz wypełnienie dzieł związanych z apostolstwem i działalnością charytatywną (por. DB 6; DP 17).
Cel posługi Kościoła jest nadprzyrodzony i polega na prowadzeniu ludzi do zbawienia. Jego działalność jednak i posłannictwo dokonują się na ziemi. Kościołowi zatem niezbędne są dobra doczesne, aby mógł pełnić swoją zbawczą misję, a władza kościelna powinna troszczyć się o prawidłowe gospodarowanie posiadanymi dobrami materialnymi.
Diecezja, parafia i inne kościelne osoby prawne mają wrodzone prawo – niezależnie od władzy świeckiej – do nabywania, posiadania, zarządzania i zbywania dóbr materialnych dla realizacji swojej misji religijnej w świecie.

388. Wszelki obrót majątkiem kościelnym, zgodnie z Kodeksem Prawa Kanonicznego (kan. 1254 i 1260), powinien mieścić się w granicach celów właściwych Kościołowi. Powinien służyć przede wszystkim rozwojowi jego zbawczej misji, gdyż tylko wtedy będzie uczestniczył we właściwy sposób w tajemnicy Kościoła i będzie nosił na sobie znamię jego świętości. Nie można zapominać o tym, że gromadzenie dóbr materialnych oraz powiększanie ich zawsze winno być zgodne z ewangeliczną zasadą, która mówi, że najważniejsze są wartości duchowe (por. Mt 16,26). Wierni mają jednak obowiązek zaradzać potrzebom Kościoła, aby posiadał środki konieczne do osiągnięcia właściwych sobie celów (por. KPK, kan. 222 § 1). Troska ta powinna przejawiać się zwłaszcza w dbałości o budynki sakralne, cmentarze grzebalne i wszelkie inne ruchome i nieruchome dobra kościelne.

Administrowanie dobrami doczesnymi diecezji opolskiej

389. Obowiązujące przepisy kościelne, a zwłaszcza nowe sformułowanie przykazań kościelnych, podkreślają, że troska o dobra doczesne Kościoła i o utrzymanie instytucji kościelnych, a także troska o ludzi ubogich, jest obowiązkiem wszystkich wiernych (por. KPK, kan. 222, 1260, 1254 § 2). Zadośćuczynienie temu obowiązkowi powinno odbywać się jednak zgodnie z możliwościami poszczególnych osób (por. KKK 2043), które w dzisiejszych czasach w wielu wypadkach nie są zbyt duże. Prawdą natomiast jest i to, że potrzeby Kościoła i jego instytucji, w tym także osób najuboższych, są niemałe. Realizacja piątego przykazania kościelnego wymaga zatem od duchowieństwa i poszczególnych wiernych wielkiej wrażliwości sumienia i otwartości na potrzeby innych. Bardzo często składane przez wiernych ofiary i dary materialne mają znamiona „wdowiego grosza”, który – jeśli wypływa ze szczerego serca – ma zawsze wielką wartość.

390. Zarządcą dóbr doczesnych diecezji opolskiej jest Biskup Opolski. Zgodnie z przepisami prawa kanonicznego majątkiem diecezji w jego imieniu zarządza ustanowiona przez niego Rada Ekonomiczna oraz ekonom diecezjalny. W diecezji opolskiej jest nim mianowany przez Biskupa Opolskiego dyrektor Wydziału Finansowo-Gospodarczego Kurii Diecezjalnej, którego zadaniem jest administrowanie pod władzą Biskupa dobrami doczesnymi diecezji w sposób określony przez Radę Ekonomiczną (por. KPK, kan. 494 § 3).
Rada Ekonomiczna diecezji oraz ekonom diecezjalny kierują się przepisami prawa kanonicznego i własnym statutem (KPK, kan. 492-494).

391. Dla tworzenia podstaw materialnych diecezji duchowieństwo i wierni świeccy zobowiązani są do wnoszenia odpowiednich składek i dobrowolnych ofiar. Zadaniem duszpasterzy jest uwrażliwienie wiernych o ciążącym na nich obowiązku świadczenia na rzecz Kościoła diecezjalnego i powszechnego oraz parafii.
Biskup – po wysłuchaniu opinii Rady Ekonomicznej i Rady Kapłańskiej – ma prawo zarządzać zbiórki pieniężne oraz obciążać określonymi składkami zarówno instytucje kościelne na terenie diecezji, jak i wszystkich kapłanów diecezjalnych, z przeznaczeniem na pokrycie wydatków związanych z funkcjonowaniem diecezjalnych instytucji.
W diecezji opolskiej dla zabezpieczenia materialnego instytucji i obiektów diecezjalnych przewidziane są składki z miesięcznej kolekty (w pierwszą niedzielę miesiąca). Wykaz parafii zwolnionych całkowicie lub częściowo z ich uiszczania, a także sprawę opłat seminaristicum i innych świadczeń kapłanów diecezjalnych regulują odrębne zarządzenia (Aneks 10).

392. Na terenie diecezji opolskiej działa szereg instytucji, które służą celom administracyjnym, formacyjnym, kształceniowym i charytatywnym. Zyski instytucji diecezjalnych samofinansujących się należy wykorzystać zgodnie ze statutem tych instytucji i zgodnie z decyzją Biskupa Diecezjalnego.

Dobra materialne wspólnoty parafialnej

393. Majątkiem parafialnym zarządza proboszcz lub administrator parafii w porozumieniu z Biskupem Opolskim. W ważnych sprawach związanych z zarządem dóbr parafialnych ich zarządca powinien zasięgnąć opinii Parafialnej Rady Duszpasterskiej (KPK, kan. 1280).

394. Majątek kościelny i dochody parafii winny być wyraźnie oddzielone od własności oraz osobistego uposażenia duszpasterzy. Pieniędzy stanowiących własność parafii proboszcz lub administrator nie może przechowywać na osobistym rachunku bankowym własnym lub innych osób. Przepisy te obowiązują wszystkich zarządców publicznych osób prawnych podległych Biskupowi Opolskiemu.

395. Synod dostrzega pilną potrzebę świadczenia pomocy małym parafiom, zwłaszcza w realizacji ich pilnych i koniecznych projektów inwestycyjnych. Jedną z form może być zwolnienie całkowite lub częściowe z comiesięcznych kolekt.

396. Sprawy zatrudnienia świeckich pracowników kościelnych należy regulować zgodnie z cywilnymi przepisami prawnymi.

397. Kapelani zatrudnieni w domach zakonnych na mocy umowy między zgromadzeniem a duchownym powinni mieć określony zakres obowiązków i uprawnień z tytułu zatrudnienia.

398. Zasadniczym źródłem utrzymania parafii są dobrowolne ofiary wiernych. Korzystanie z innych źródeł utrzymania parafii możliwe jest po uzyskaniu zgody Biskupa Diecezjalnego. O ile parafia otrzyma taką zgodę, proboszcz jest zobowiązany składać w Kurii Diecezjalnej do końca stycznia coroczne sprawozdanie finansowe.

399. Bez zgody Biskupa Opolskiego ani Parafialna Rada Duszpasterska, ani inne grupy parafian, nie mogą organizować zbiórek pieniężnych na cele kościelne.
400. Każda parafia musi posiadać inwentarz majątku kościelnego i plebanii, który powinien być uaktualniany przed każdą wizytacją dziekańską i biskupią. Po wizytacji biskupiej aktualny inwentarz proboszcz przedstawia do zatwierdzenia w Kurii Diecezjalnej.

Realizacja inwestycji sakralnych i kościelnych

401. Wstępna decyzja o jakimkolwiek zamiarze inwestycyjnym winna być zawsze przeanalizowana pod kątem potrzeby oraz możliwości jej zrealizowania, a także uzgodniona z Parafialną Radą Duszpasterską oraz z odpowiednimi organami Kurii Diecezjalnej. Strona finansowa każdej inwestycji jest sprawą wagi podstawowej i winna być uwzględniana na każdym etapie procesu inwestycyjnego: od planowania, poprzez proces projektowania, realizacji, wyposażania obiektu, aż po jego eksploatację.
Elementy procesu inwestycyjnego mają wpływ na finalny koszt inwestycji. Dokładny opis procesu inwestycyjnego podano w Aneksie 6.

402. Obowiązkiem duszpasterzy i wiernych jest stała troska o obiekty sakralne.
Nowe kościoły należy w taki sposób budować, aby były funkcjonalne oraz ułatwiały wiernym wypełnianie czynności liturgicznych oraz ich aktywny udział w sprawowanej liturgii. Powinny ponadto odznaczać się szlachetnym pięknem, a nie przepychem (por. KL 124).

403. Zgodnie z zaleceniem Konferencji Episkopatu Polski każdy kapłan pracujący w diecezji zobowiązany jest do podpisania i przestrzegania specjalnego oświadczenia (zob. Aneks 24), w którym zobowiązuje się do zarządzania majątkiem kościelnym zgodnie z przepisami prawa kanonicznego oraz postanowieniami prawa cywilnego.

 



Pliki cookie pomagają nam udostępniać nasze usługi. Korzystając z serwisu, zgadzasz się na użycie plików cookie.